راهنمای پیشرفته بایوس ( bios)


 

راهنمای پیشرفته بایوس (  bios) 

تا زمانی که به مشکل برنخورید، کمتر درباره نرم‏افزارهای رفع‏اشکال فکر می‏کنید.‏

کامپیوتر شما برای خودش یک مرکز فرمان‏، به نام بایوس (BIOS  ) دارد.‏ بدون تأیید بایوس‏، سیستم‏ عامل شما اجرا نخواهد شد. بایوس علامت اختصاری عبارت زیر است‏:

BasicInput/Output System

بایوس چیست‏؟

وقتی کامپیوتر را روشن می‏کنید، بایوس بلافاصله به کار می‏افتد. بایوس را لخت‏ افزار (firmware  ) نامیده ‏اند، که نوعی نرم‏ افزار است که با سخت‏ افزار مجتمع شده است‏. بایوسهای قدیمی در یک تراشه ROM مستقر می‏ شدند. نوع جدید بایوس به FlashBIOS مشهور است و در یک تراشه حافظه فلش (flash  ) ذخیره می‏شود، که آن را می‏توانید پاک و از نو برنامه‏ سازی کنید.‏  

بایوس را می‏توانید برنامه ماقبل سیستم‏عامل درنظر بگیرید که به پی‏سی امکان می‏دهد که بدون دستیابی نرم‏افزار از یک دیسک‏، هر کاری را که می‏تواند انجام دهد به اجرا درآورد. کد نوشته‏شده در این لخت‏افزار مسئول کنترل اموری مانند امور زیر است‏: دیسکرانها؛ مشخص‏کردن حضور عضوهای سیستمی اصلی ( مانند پردازنده و اندازه حافظه ‏)؛ ارتباط با مانیتورها، صفحه‏کلیدها، موشها، و سایر وسایل جانبی‏، و مانند آن‏. سیستم را روشن می‏کند، همه پیکربندیهای اساسی را بررسی می‏کند تا کامپیوتر بتواند سیستم‏عامل را به اجرا درآورد. وقتی سیستم‏عامل به اجرا درآید، بایوس را به عنوان مشخص ‏کننده و کنترل‏ کننده وسایل جانبی درنظر می‏گیرد.‏

آیا همه بایوسها یکسان هستند؟

خیر. چند شرکت بایوس می‏سازند، در نتیجه‏، کُد بایوس از یک نگارش به نگارش دیگر تفاوت می‏کند. سازندگان اصلی بایوس به قرار زیرند:

AMI >> http://www.ami.com

PhoenixTechnologies >> http://www.phoenix.com

IBM >>  http://www.ibm.com  

Intel >>  http://www.intel.com  

بعضی از سازندگان بایوس خودشان سیستم کامل نیز می‏سازند، بعضی دیگر روی ساخت قطعاتی چون پردازنده ‏ها و تخته‏ مدارهای مادر کار می‏کنند.‏  

چطور می‏توانم تشخیص بدهم که کدام نگارش بایوس را دارم‏؟

اگر یک پی‏سی قدیمی‏، مانند کامپیوتری که ویندوز ۹۸ یا ماقبل آن را اجرا می‏کند داشته باشید احتمالاً می‏توانید رشته معرف بایوس - یک رشته طولانی از اعداد و حروف - را در زمان بوت‏شدن سیستم بر روی صفحه نمایش راه‏اندازی ببینید.‏ با وجود این‏، بر روی سیستمهای جدیدتر، بایوس ممکن است طوری پیکربندی شده باشد که یک بوت ساکت را هدایت کند، یعنی نتایج POST _ _ Power On Self Test ( خودآزمایی زمان روشن‏شدن کامپیوتر ) را نخواهید دید. از این روی‏، لازم است برای دیدن نگارش بایوس خود به جایی دیگر سربزنید.‏

برای یافتن نگارش بایوس خود، SystemInformation را امتحان کنید، که بخشی از ویندوز و در منوی Start است‏. در ویندوز اکس‏پی‏، روی Start، AllPrograms، Accessories، System Tools، و SystemInformation کلیک کنید. اطلاعات مورد نیاز شما تحت صفحه SystemSummary فهرست می‏شود.‏

در نیمه سمت راست‏، در کنار BIOS Version/Date، سازنده‏، نگارش‏، و تاریخ ساخت بایوس خود را خواهید دید. البته‏، اینجا نمی‏توانید بایوس خود را دستیابی کنید، اما اطلاعاتی را که باید بدانید به دست می‏دهد. در حقیقت‏، باید این داده‏ها را در یک صفحه کاغذ بنویسید و آن را در مکانی مطمئن حفظ کنید، به ویژه اگر قصد دارید بایوس فعلی خود را اصلاح کنید یا آن را ارتقا بدهید ( بخش « آپدیت کردن bios مادربرد » را ببینید ).‏  

یک راه دیگر مراجعه به دفترچه راهنمای مادربرد است‏. ممکن است هم اطلاعاتی درباره نگارش بایوس و هم روش دستیابی بایوس را در آن بیابید.‏      

سرانجام‏، می‏توانید به پایگاه وب سازنده کامپیوتر خود سربزنید، که ممکن است نه ‏تنها نوع بایوس را آشکار کند، بلکه روش ارتقای بایوس را به شما نشان دهد.‏  

یک جستجوی ساده برای «BIOS versions  » یا «accessing theBIOS  » باید شما را به بخشهای درست پایگاه وب ببرد. می‏توانید جستجو را براساس مدل کامپیوتر خود محدود کنید.‏  

به عنوان مثال‏، کاربران کامپیوتر ThinkPad، محصول آی‏بی‏ام می‏توانند به پایگاه وب آی‏بی‏ام که به‏ویژه برای آنها اختصاص یافته سر بزنند: http://www.pc.ibm.com/us/thinkpad/community.html      

چگونه بایوس را باز کنم‏؟  

یک عمل عمومی نیست‏. روش دستیابی بایوس برای کامپیوترهای مختلف متفاوت است‏، ولی برای مدلهای یکسان فرقی نمی‏کند. تغییرات بایوس معمولاً ضروری نیست و اگر ندانید که چه بر سر بایوس می‏ آورید اغلب مشکل ‏آفرین است تا سودمند. به همین لحاظ، بعضی از سازندگان کامپیوتر سعی می‏کنند آن را پنهان کنند. همچون رجیستری ( Registry )  ویندوز، تغییرات بایوس هم توصیه نمی‏شود، مگر آن که اطمینان داشته باشید که چکار می‏کنید و کاملاً ضروری باشد.‏   

شاید آنقدر خوشبخت باشید که سیستم شما ترکیب کلیدی لازم برای بازکردن بایوس را به هنگام راه‏اندازی کامپیوتر فاش کند. به عنوان مثال‏، در یک کامپیوتر آزمایشی ما در زمان راه‏اندازی پیامی می‏ آید و ورود به بایوس را منوط به زدن کلید F2 می‏کند.‏ اگر صفحه راه‏اندازی هیچ اطلاعاتی در مورد روش بازکردن بایوس نداشت‏، روشهایی را که پیشتر برای کشف رشته معرف بایوس ذکر کردیم به کار ببندید. دفترچه راهنمای  مادربرد باید به شما بگوید که چگونه می‏توانید وارد بایوس خود شوید.‏      

وقتی وارد بایوس شدید، ممکن است علامت اختصاری CMOS ) Complementary Metal-OxideSemiconductor ) را ببینید، به ویژه اگر یک سیستم قدیمی داشته باشید. این اصطلاح به نوعی تراشه RAM بر روی تخته‏مدار مادر گفته می‏شود و قطعه‏ای اساسی است که همه پیکربندیهای سیستم شما را در خود ذخیره کرده است‏. با وجود این‏، اگر بخواهید که هر بار که کامپیوتر را بوت می‏کنید آن پیکربندیها را بررسی کنید یا در صورت لزوم‏، تنظیمهای تراشه CMOS را اصلاح کنید باید وارد بایوس شوید. نظر به این که بایوس و CMOS به طور تنگاتنگ با هم کار می‏کنند، عنوان بایوس شما ممکن است عنوان CMOS SetupUtility یا عنوانی مشابه باشد، اما از لحاظ فنی آنها یکی و مشابه نیستند.‏      

کدام تنظیمها را در بایوس می‏توانم تغییر بدهم‏؟  

ساختار بایوس شما ممکن است با ساختار بایوس ما فرق کند. با وجود این‏، آنچه در زیر می‏آید به محتویات یک بایوس جدید اشاره دارد. ما براساس گروه‏بندیهای مختلف بایوس خودمان‏، امکانات مختلف را شرح داده‏ایم‏. ( بایوس ما ساخت شرکت اینتل است‏. ) صفحه اصلی‏. در این صفحه مقدماتی‏، عکسی از ساختمان سیستم خواهید دید: نگارش بایوس‏، نوع و سرعت پردازنده‏، گذرگاه (bus) سیستم و سرعت حافظه‏، مقدار حافظه نهانگاهی (  cache)، و مقدار کل حافظه‏. واضح است که این اعداد را نمی‏توانید تغییر بدهید مگر این که به طور فیزیکی کامپیوتر خود را تغییر بدهید.‏      

تنها تنظیمهایی که در صفحه اصلی می‏توانید تغییر بدهید عبارتند از زبان‏، تاریخ، و ساعت‏. از کلیدهای Up و Down برای رسیدن به کادر مورد نظر خود بهره بگیرید، و اگر لازم باشد داده‏های جدیدی را وارد کنید کلید Enter را بزنید. با آن که می‏توانید تاریخ و ساعت سیستم را در بایوس تغییر بدهید، می‏توانید این کار را به آسانی از طریق ویندوز نیز انجام بدهید.‏      

صفحه پیشرفته (Advanced)  

حال به قلب تنظیمهای بایوس می‏رویم‏. مقادیری که در اینجا وارد می‏شود اگر درست باشد سیستم شما را کارآمدتر خواهد کرد. اگر نادرست باشد می‏تواند به خرابی سیستم بینجامد. در نتیجه‏، ریسک این کار بر عهده خود شماست‏. یک قاعده تجربی خوب آن است که هر بار که سیستم خود را به سخت‏افزاری جدید ارتقا می‏دهید این بخش را به دقت بررسی کنید، چه قطعات داخلی باشند چه وسایل جانبی‏، تا اطمینان یابید که تنظیمهای زیر با قطعات جدید شما مطابقت دارند.‏      

۱. پیکربندی وسایل جانبی .( PeripheralConfiguration ) از این بخش برای فعال یا غیرفعال‏کردن درگاههای سریال و موازی‏، و همچنین تغییردادن تنظیمهای ویژه بهره بگیرید. به عنوان مثال‏، IRQ برای گزینه Serial Port A در بایوس ما روی IRQ4 میزان شده است‏. در سیستمهای داس‏، چهار درگاه ارتباطی سریال پشتیبانی شده است‏:  

COMCOMCOM3، .COM4 فقط دو IRQ، یعنی IRQ3 و IRQ4 برای آن چهار درگاه به منظور فعال‏کردن ارتباط بین وسایل مختلف و پردازنده قابل دستیابی است‏. وقتی یک وسیله جانبی جدید اضافه می‏کنید، ممکن است مجبور شوید که مشخص کنید کدام IRQ را می‏تواند به کار بگیرد. فناوری Plug-and-Play معمولاً به طور خودکار این تنظیمها را میزان می‏کند، اما اگر مسئله‏ای به وجود بیاید، حال می‏دانید که به کجای بایوس نگاه کنید.‏      

۲. پیکربندی دیسکرانها .( DriveConfiguration ) اگر یک دیسک سخت جدید نصب کنید ممکن است لازم باشد که اینجا را بررسی کنید تا اطمینان یابید که تنظیمهای جدید مورد توجه قرار گرفته‏اند. به عنوان مثال‏، در بایوس ما، چند گزینه تنظیم‏کردنی برای پیکربندی ATA/IDE وجود دارد.‏ ATA یک مشخصه دیسک سخت است که در آن کنترل‏کننده داده‏ها - تراشه‏ای برای ارتباط با وسایل جانبی - بر روی دیسک سخت قرار دارد.‏ ATA مبتنی بر فناوری IDE است‏.‏  

در این بخش فهرستی از وسایل تشخیص‏داده‏شده و تشخیص‏داده‏نشده دیسکهای IDE نیز وجود دارد. وقتی بایوس به کار می‏افتد، حضور وسایل IDE نصب‏شده یا وصل‏شده را جستجو می‏کند. اگر حضور وسیله‏ای تشخیص داده شود، می‏توانید یک یا دو تنظیم را میزان کنید، اما اصلاح این تنظیمها روی کارآمدی دیسکرانهای IDE اثری نمی‏گذارد؛ کارآمدی دیسکران به وسیله برنامه‏های دستگاه‏ران (driver) دیسکران

/ 0 نظر / 10 بازدید